Menu

Nieuws:

Een huiskamergesprek op Krachtproef gaf 6 lessen voor de energietransitie

Kirsten Notten
28 november 2018 , 167x gelezen

Dit blog heb ik geschreven voor het Klimaatavontuur. Jan Willem Bekhuis vroeg me om het ook hier te plaatsen. Bij deze.

In Friesland vlogen de emoties over tafel tijdens mijn sessie bij Krachtproef over sociaal werk in de energietransitie. Ik trapte in welbekende valkuilen bij groepswerk, maar uiteindelijk hebben we met zes lessen geleerd voor de wijkenaanpak. En, spoileralert, de rode draad was het vertellen van verhalen.

Ik gaf een sessie als onderdeel van het programma rond de energietransitie. Vanwege mijn betrokkenheid bij het Klimaat Verbond Nederland  was ik uitgenodigd. Vanuit het Klimaatavontuur werk ik met verhalen en sociale processen in de energietransitie. De vraag was om de sociaal werkers duidelijk te maken dat deze energietransitie voor hun werk relevant is.

Zoektocht hoe samen te werken met bewoners

Het leek me geweldig om met de crème de la crème van de sociaal werkers aan de slag te gaan over de energietransitie. Acht vragen had ik voorbereid over het snijvlak van de financieel-technische kanten van de energietransitie en de menselijke-sociale kanten van de energietransitie. Ik wilde de sociaal werkers meenemen in mijn zoektocht naar nieuwe vragen die we moeten stellen om met bewoners samen te kunnen werken in de wijkaanpak van de energietransitie.

Bij de eerst vraag barstte er meteen een heftige discussie los. De deelnemers waren boos over hoe het gaat met de energietransitie. Iemand riep: “Ik werk met mensen die zo arm zijn, dat ze enkel met overleven bezig zijn. Hoe zouden die mensen nu mee kunnen denken over klimaat, laat staan zelf acties ondernemen?” Een ander zei: “Het wordt hoog tijd dat de overheid het gewoon verplicht stelt. Alles wat wij vrijwillig doen is peanuts in vergelijking tot wat er gebeurd bij verplichtingen.” Allerlei meningen en frustraties buitelden over elkaar heen.

Les 1: Emoties de ruimte geven

En ik beken: ik was teleurgesteld dat er voor mijn mooie vragen geen ruimte was bij de deelnemers. Want ik had me verheugd op de denkkracht en ervaringen van sociale werkers om met elkaar verder te komen met de sociale kant van de energietransitie. Maar de basis van mijn werk is dat alles wat er in een groep gebeurt van waarde is. Dus ik kon omschakelen, beter luisteren en vragen stellen. En ik realiseerde me dat de boosheid en frustratie die we bij de burgergesprekken voor het klimaatakkoord gehoord hadden, ook bij deze sociaal werkers aanwezig was. Deze emoties moesten eerst de ruimte krijgen voordat we inhoudelijk aan de slag kunnen.

Les 2: Betrokkenheid en deskundigheid waarderen

Nadat de grootste frustraties geuit waren en de eerste discussies gevoerd waren, ontstond er weer rust in de groep. Ik realiseerde me dat ik ongemerkt vanuit de vraag voor de ze sessie als een expert begonnen was, terwijl het mijn bedoeling was om met elkaar te gaan leren. Na alle emoties en discussies kon ik mijn waardering voor de groep voelen en uitspreken. Dit waren betrokken mensen die staan te popelen om in hun wijken met de energietransitie aan de slag te gaan. Ze wisten welke discussies er spelen en waren al tegen allerlei problemen aangelopen.  

Les 3: Een gesprek verdiepen door naar eigen verhalen te vragen

Vervolgens stelde ik ze voor om hun betrokkenheid en deskundigheid te gaan onderzoeken. En ik gaf ze een verhalenvraag om in tweetallen te bespreken over een moment dat het ze wel gelukt was om met de klimaattransitie in de wijk bezig zijn. Onmiddellijk vonden mensen elkaar en deelden ze geanimeerd hun ervaringen. Het gesprek verdiepte zich.

Les 4: Acties lokaal en tastbaar maken

Vervolgens heb ik mensen gevraagd wat ze van de verhalen geleerd hebben en hoe ze dat kunnen gebruiken in het sociale werk voor de energietransitie. Uit de verhalen bleek dat lokale en tastbare acties goed werken. De groep creëren vervolgens moeiteloos drie manieren om met de energietransitie aan het werk te gaan. 

  • Een huiskamergesprek als een Tupperware party, waarin een bewoner de buren uitnodigt en mensen met elkaar hun energierekening en besparingsmogelijkheden bespreken.

  • Moestuinen, geveltuintjes of bloementuintjes aanleggen en samen bijenkasten beheren. De groene vingers van mensen zorgen voor dynamiek in de buurt waar buren makkelijk bij aan kunnen haken. Deze groene activiteiten leveren een bijdrage aan klimaatadaptie met het verminderen van hitte, droogte en overstromingen.

  • De overstroming in de straat gebruiken als een kleine ramp die duidelijk maakt wat het probleem van de opwarming van de aarde is. De ervaring van de kleine, lokale ramp geeft mensen de betrokkenheid om actie te ondernemen, zoals de regenpijp van het riool afkoppelen en met regentonnen gaan werken.

Les 5: Met verhalen betekenis geven aan veranderingen

Vervolgens hebben we gereflecteerd op deze sessie. Wat was de mensen bijgebleven, wat hadden ze geleerd? Eén persoon was daar gedecideerd over: het gaat om de verhalen. Storytelling was een rode draad in het programma van Krachtproef geweest. Zijn tip was om de verhalenvertellers van de wijk te vinden en die hun verhaal over duurzaamheid en het klimaat te laten vertellen. Dat was mij natuurlijk uit het hart gegrepen. Ik heb ze het verhaal verteld van Jonnie Boer, de Zwolse topkok die een stoere mannelijke identiteit van koken op grote wokvlammen ombuigt naar een stoere mannelijke identiteit bij koken op inductie. De energietransitie gaat namelijk niet enkel over geld of techniek, maar ook over identiteit en thuisgevoel.  

Les 6: Weerstand en boosheid als krachtbronnen gebruiken

Ik heb de sessie afgesloten met mijn reflectie op wat er was gebeurd. De weerstand en boosheid die deze sociaal werkers voelen, is ook aanwezig in de wijken. En daar zit de betrokkenheid en expertise van buurtbewoners. Weerstand en boosheid zijn krachtbronnen die je in kunt zetten om met mensen in actie te komen.

De gastheer vanuit Krachtproef bedankte me na afloop. Dat huiskamergesprek dat ze als wijkactie besproken hadden in de sessie, daar hadden ze net aan meegedaan. Hij had er zin in om er mee aan de slag te gaan.

Tot slot

Van de acht vragen die ik in de sessie wilde onderzoeken, hebben we er drie kunnen bespreken. Ik denk dus dat ik nog maar even actief blijf binnen de energietransitie, want dat snijvlak tussen mensen en techniek boeit me mateloos. Voor de sessie was het niet belangrijk dat we die acht vragen niet allemaal hebben besproken. De groep heeft namelijk wel drie concepten gecreëerd hebben en er eentje meteen in de praktijk gebracht. Deze zes lessen zijn dan ook meteen een leidraad voor een goed gesprek over de energietransitie bij de wijkenaanpak.

Frank Los heeft een tekening gemaakt van deze sessie.


Reacties

Bekijk meer nieuws in de buurt ยป