Krachtproef.org

Inloggen of inschrijven

Waarom Johan Cruijff geen loser werd. Of waarom iedere leerkracht, jeugdwerker, opbouwwerker en hulpverlener zijn biografie zou moeten lezen.

  • 346 weergaven

Onder de kerstboom vond ik de biografie van Johan Cruijff van Auke Kok. Als voetballiefhebber niet alleen een fascinerend verhaal over een voetballer die een legende werd, maar ook een verhaal dat je meeneemt langs veranderingen in onze samenleving.

De kleine Johan, een kind met een rugzakje.
Ik betrapte mezelf erop dat ik de hoofdstukken die over zijn jeugd gingen met de ogen van nu ging lezen. Hij had als kind de kenmerken van wat we nu ADHD zouden noemen. Beweeglijk, ongedurig, druk, een teveel aan energie, grensoverschrijdend gedrag. Op school ging het dan ook altijd moeizaam als het om cognitieve kennis ging. Kleine Johan zou volgens hedendaagse normen ongetwijfeld een kind met een rugzakje zijn.

Liefderijke moeder

Maar hij groeide op  - samengevat - in een omgeving waar overleven, rondkomen, handel en voor jezelf opkomen bijna vanzelfsprekend was. Spelen, voetballen op straat -ja toegegeven, er waren nog nauwelijks auto’s, laat staan spelcomputers - was vanzelfsprekend. De jonge Cruijff viel in de buurt, op school en bij zijn voetbalclub vaak in negatieve zin op door zijn houding en gedrag. Hij moest veel dingen zelf uitvinden, was vaak gestresst en had een vaak negatieve geldingsdrang. Aspecten die verderop in zijn leven ook een rol speelden en die hem niet altijd een aimabel mens in de omgang maakten. Hij had wel het geluk dat hij in een liefderijke omgeving met geduld omgeven was: zijn jong overleden vader, en later vooral zijn moeder, die de touwtjes altijd aan elkaar moest knopen.  

Opgroeien met vallen en opstaan 

Hij had het geluk dat zijn exceptioneel talent met een bal snel werd herkend. Er was wel altijd zorg of het wel allemaal goed zou komen, maar thuis, de buurt, school, voetbalclub en het old boys netwerk daaromheen, knepen soms een oogje toe als hij door houding en gedrag weer eens uit de bocht vloog. Het maakte dat hij zijn talent met nauwelijks scholing volgens de normen van de diplomamaatschappij verder met vallen en opstaan kon ontwikkelen.

Gewild object, knip knip ...

Ik stelde me voor dat de jonge Cruijff in het heden zou opgroeien. Op de peuterspeelzaal of het kinderdagverblijf zou ongetwijfeld een aantekening gemaakt zijn in zijn overdrachtsdossier dat hij wel erg druk was en heel veel ruimte innam. In de volgende levensfase zou die waarneming na lezing van dat dossier, alleen bevestigd worden. ‘Ja dat herkennen we wel, dit is een kind met een rugzakje.’ Als we de keten van slecht samenwerkende en probleemgerichte voorzieningen in het bureaucratische heden op de jonge Cruijff los zouden laten, zou het zo maar kunnen dat hij een gewild object was geworden van allerlei pogingen om zijn gedragsstoornis in goede banen te leiden, waarbij de lat uiteindelijk niet hoger zou komen te liggen, op die van een afgestompte magazijnmedewerker die hij ooit was,  niet strokend met zijn dromen. Cruijff zou in het hier en nu, door een teveel problematiseren van zijn gedrag, vrijwel zeker geen legende maar een probleemjongere zijn geworden. Ik ben er van overtuigd dat dat komt hoe we telkens kijken, hoe we de boel organiseren en hoe we de werkelijkheid van opgroeiende kinderen altijd in stukjes knippen. 

Johan Cruijff‘s jeugd analyserend, laat zien dat talent alleen niet genoeg is. Omstandigheden, omgeving doen er toe. Vallen en weer opstaan, veerkracht, uitdagen, meebuigen, een zorgzame omgeving zijn bepalend ook al kan afwijkend gedrag begeleiders soms tot wanhoop drijven. Geduld, met onzekerheid over de afloop, daar lijkt in deze tijden soms nauwelijks nog tijd en ruimte voor.

Uitblinkers

Ik moest bij de hoofdstukken over Cruijffs jeugd meteen denken aan het inspirerende boek van Malcolm Gladwell, ‘uitblinkers’, dat handelt over de omstandigheden waarin talent kan gedijen. Waarom de één een uitblinker wordt en de ander niet. Er wordt veel talent in de kiem gesmoord. 

Wat zou het mooi zijn als we meer vanuit een andere blik dan de problematiserende naar opgroeiende kinderen zouden kijken. Naar wat ze nodig hebben om hun talenten te ontdekken en verder te ontplooien, en hoe we dat dan vormgeven, waarbij we de confectieoplossingen vermijden. Kortom hoe we opgroeien weer anders organiseren, op maat voor ieder kind. 

Een ander opgroeimodel

Ik ben er van overtuigd dat de wachtlijsten in de jeugdzorg zouden slinken. Dat er minder kinderen met rugzakjes op scholen rond zouden lopen. Het lerarentekort zou zijn opgeheven. Dat vallen en opstaan, veerkracht en geduldig en actiever op zoek gaan naar waar kinderen toe in staat zijn een onderlegger zijn voor levensgeluk en een pedagogisch opgroeimodel zouden worden. 

Wereldkampioen

En om met voetbal te eindigen: we zouden met twee vingers in de neus al vijf keer achter elkaar wereldkampioen zijn geworden. Nou ja, dat zou misschien wel een beetje saai worden.

Browser niet ondersteund
Je browser wordt helaas niet ondersteund. Hierdoor kan het zijn dat sommige onderdelen van de site niet volledig werken. Lees hier meer over welke browsers we ondersteunen of update je browser.